Franciszek Toboła
Wstęp
Franciszek Toboła to postać, której życie wypełnione było działaniami na rzecz Polski oraz wieloma osobistymi wyzwaniami. Urodził się 19 marca 1897 roku w Kąkolewie, a swoje ostatnie dni spędził w Częstochowie, skąd odszedł 9 czerwca 1962 roku. Jego biografia to opowieść o poświęceniu, walce o wolność oraz o trudnych wyborach, które musiał podejmować w dramatycznych czasach II wojny światowej. Toboła był nie tylko żołnierzem, ale także burmistrzem i działaczem politycznym, którego losy związane były z wieloma ważnymi wydarzeniami w historii Polski.
Dzieciństwo i młodość
Franciszek Toboła pochodził z rodziny o silnych tradycjach patriotycznych. Jego ojciec, Antoni, był wójtem i rolnikiem, a matka Maria z domu Prałat zajmowała się wychowaniem dziewięciorga dzieci. Wnuk powstańca styczniowego Bartłomieja, Toboła od najmłodszych lat kształtował swoje wartości w duchu patriotyzmu. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Kąkolewie kontynuował naukę zaocznie, a maturę zdał w 1920 roku w Krotoszynie. W tym czasie dorabiał jako robotnik budowlany i górnik, co pozwoliło mu zdobyć doświadczenie życiowe i umiejętności niezbędne do późniejszej kariery.
Wojskowa droga Franciszka Toboły
W 1917 roku Franciszek Toboła został powołany do 56 pułku Artylerii Polowej w Lesznie. Jego udział w I wojnie światowej miał ogromny wpływ na jego późniejsze życie. Walczył na froncie zachodnim, gdzie odniósł rany podczas bitwy pod Verdun. Po powrocie do kraju zaangażował się w ruch niepodległościowy i brał aktywny udział w powstaniu wielkopolskim. Jego determinacja doprowadziła go do przemycania broni dla oddziałów walczących o wolność, co skutkowało jego uwięzieniem. Po dekonspiracji trafił do różnych więzień oraz obozów pracy, jednak nie zrezygnował z walki o niepodległość Polski.
III Powstanie Śląskie
Toboła miał również aktywną rolę w III powstaniu śląskim, gdzie wykorzystał swoje zdolności organizacyjne i przywódcze. Jako oficer łącznikowy w Głównej Komendzie Wojsk Powstańczych współpracował z innymi liderami ruchu oporu, co pozwoliło mu rozwijać swoje umiejętności. Po zakończeniu powstania pełnił funkcje komendanta miasta Lubliniec oraz komendanta WKR w powiatach tarnogórskim i lublinieckim. Jego wojskowa kariera zakończyła się w stopniu sierżanta, jednak po wojnie nadal angażował się w działalność administracyjną.
Kariera samorządowa i działalność polityczna
Po zakończeniu służby wojskowej Franciszek Toboła związał swoje życie zawodowe z administracją publiczną. Od 1929 roku pełnił funkcję burmistrza Mikstatu, gdzie prowadził szereg inwestycji infrastrukturalnych, które przyczyniły się do rozwoju miasta. W 1939 roku, po wybuchu II wojny światowej, wrócił do Warszawy, a następnie do Ostrzeszowa. Został jednak zmuszony do pracy pod niemieckim zarządem jako kierownik biura „Stadtvervaltung Mixstadt”. Mimo tego podjął działalność konspiracyjną oraz wspierał lokalne ruchy oporu.
Aresztowanie i obozy koncentracyjne
W lipcu 1942 roku Franciszek Toboła został aresztowany przez Niemców podczas przewozu tajnych dokumentów. Przeszedł przez brutalne przesłuchania i był przetrzymywany w różnych więzieniach i obozach koncentracyjnych, takich jak Groß-Rosen czy Buchenwald. Jego los był tragiczny – przetrzymywany w nieludzkich warunkach uczestniczył w tzw. marszach śmierci aż do momentu uwolnienia przez wojska amerykańskie w kwietniu 1945 roku.
Powojenne życie i rehabilitacja
Po wojnie Franciszek Toboła wrócił do Polski i rozpoczął pracę jako kierownik wydziału kultury starostwa powiatowego w Ostrowie Wielkopolskim. Otrzymał propozycje objęcia wysokich stanowisk administracyjnych, jednak jego los ponownie się skomplikował – stracił pracę wskutek intryg ze strony Polskiej Partii Robotniczej. Aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa trafił na dwa lata do obozu pracy w Mielęcinie.
Zatrudnienie po wyjściu z obozu
Po zwolnieniu z obozu Franciszek Toboła musiał zmienić miejsce zatrudnienia i pracował m.in. w Państwowym Przedsiębiorstwie Budowlanym oraz Zakładach Szklarskich „Ujście”. Jego kariera zawodowa nie była łatwa – pomimo ciężkich doświadczeń znalazł wsparcie u byłych powstańców śląskich oraz uzyskał rehabilitację przez Komitet Centralny PZPR.
Życie prywatne
Franciszek Toboła prowadził życie rodzinne z Heleną Kurzawską, z którą miał czworo dzieci: Bogdana, Jana, Stanisława oraz Jadwigę. Po śmierci pierwszej żony ożenił się z Haliną Gruszewską; nie mieli jednak dzieci. Jego życie osobiste było naznaczone tragediami związanymi z II wojną światową oraz późniejszymi konsekwencjami politycznymi w Polsce.
Odznaczenia i upamiętnienie
Franciszek Toboła został odznaczony licznymi medalami i odznaczeniami zarówno za swoją służbę wojskową jak i działalność polityczną. Wśród nich znalazły się m.in.: Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi oraz Wielkopolski Krzyż Powstańczy. Pośmiertnie otrzymał Krzyż Kawalers
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).